§ 2.2 Extreme ideologieën

Online Portal voor leerlingen maatschappijleer

Paragraaf 2.2 nog eens herhalen? Bekijk hieronder het instructiefilmpje bij deze paragraaf.

De twee extreem-linkse ideologieën die in het boek worden genoemd zijn het anarchisme en het communisme. Volgens extreem-links moet er gelijkheid zijn in een samenleving en in lijn daarmee is er in een anarchisme geen macht van iets of iemand. Anarchisme betekent ‘zonder heerschappij’ en daarom speelt de overheid geen rol. Macht leidt tot verschil tussen mensen en dat mag er niet zijn. Mensen moeten niet boven en onder elkaar staan, maar naast elkaar.

Ook bij het communisme is gelijkheid een basisprincipe. Het woord communisme komt van het Latijnse communis en dat betekent ‘gemeenschappelijk en universeel’. In een communistische samenleving heeft niemand privébezit, maar is alles van iedereen. Ze streven naar een klasseloze samenleving zonder staat. Karl Marx speelde een belangrijke rol in het communisme. Hij richtte zich op de ongelijkheid tussen fabriekseigenaars en arbeiders en was daar erg kritisch over. Zijn oplossing hiervoor was een arbeidersopstand, die de ongelijkheid zou moeten laten verdwijnen.

Het fascisme en het nazisme zijn beide extreem-rechtse ideologieën die niet uitgaan van gelijkheid maar van ongelijkheid tussen mensen. De wortels van het fascisme liggen in Italië, waar de ideologie rond 1920 opkwam onder Bernito Mussolini (zie afbeelding hiernaast). Als leider van het volk streefde hij naar een sterke staat, waarin het collectief, het volk, belangrijker is dan het individu. Dé Italiaanse natie was de beste natie ter wereld, volgens Mussolini. In Italië werd veel propaganda verspreid, afwijkende meningen werden verboden en de economie was onder controle van Mussolini. Als je meer wilt weten over het fascisme, kun je het filmpje bekijken dat de NTR maakte

Bernito Mussolini kon het goed vinden met het nazistische Duitsland. Het nazisme is net als het fascisme extreem-rechts, maar het nazisme gaat nog een stapje verder. Ook zij vinden dat er één groep de beste is, maar dit hangt bij nazi’s af van biologische kenmerken. Er is één ras dat boven alle andere rassen staat en dat daarom superieur is. Andere rassen worden gediscrimineerd en dat zien de nazi’s als iets goeds omdat de sterksten op deze manier over blijven. Het is een soort survival of the fittest.

Neo-nazi’s houden wel eens demonstraties, ook in Nederland. Vaak komt er dan een tegenreactie van antifascisten, ook wel de ‘anti-fa’ genoemd. In Enschede was dit in september 2017 het geval. De demonstratie van de extreem-rechtse beweging Pegida werd belemmerd door extreem-linkse antifascisten. Ze gingen op de grond zitten om de weg te blokkeren. In het filmpje hieronder kun je zien hoe de politie beide groepen uit elkaar houdt (Bron: RTV Oost).

In augustus 2017 waren er extreem-rechtse demonstraties in de stad Charlottesville in de VS. Ze protesteerden meerdere keren tegen het idee van het stadsbestuur om een standbeeld van generaal Robert E. Lee weg te halen. Hij was aanvoerder van de zuidelijke staten in de Amerikaanse burgeroorlog. Er waren ook tegendemonstranten van extreem-links. Een jaar later, in augustus 2018 wilden de demonstranten weer naar Charlottesville. Dit werd niet toegestaan, maar in Washington D. C. mochten ze wel de straat op. Ook anti-fascisten kwamen hierop af, om tegenwicht te bieden aan de extreem-rechtse demonstratie.

Ook deze dierenactivisten kozen strijd om geluk te bereiken. Ze bezetten een boerderij in Boxtel omdat ze vonden dat de dieren niet goed behandeld werden. Daarbij werden ook dierenactivisten aangehouden.

naar § 2.3 eigen verantwoordelijkheidhavo maatschappijleer

terug naar hoofdstuk 2havo maatschappijleer